BEMS analiza medijskog izveštavanja o tragediji na Filozofskom fakultetu: politizacija, nizak pluralizam, kršenje profesionalnih standarda i primer medijskog suđenja!

Biro za društvena istraživanja (BIRODI) sproveo je BEMS analizu medijskog izveštavanja o tragediji na Filozofskom fakultetu u periodu 27–28. marta 2026. godine. Analiza je obuhvatila televizijske dnevnike, jutarnje programe, kablovske informativne emisije, kao i prenose sednica odbora u Narodnoj skupštini Republike Srbije – pre svega Odbora za obrazovanje, nauku, tehnološki razvoj i informatičko društvo i Odbora za evropske integracije.
Analiza je sprovedena uz pomoć alata veštačke inteligencije na osnovu BIRODI indikatora za analizu medijskog sadržaja, što omogućava sistematsku, ponovljivu i kvantitativnu analizu velikog broja medijskih sadržaja.
BEMS (BIRODI Evaluation of Media Content) je metod za analizu medijskog sadržaja koji meri: dominaciju aktera, ton izveštavanja, prisustvo političkih i propagandnih narativa, pluralizam izvora, kritičku distancu novinara, prisustvo etiketiranja i konfliktnog govora, kao i odnos između informativnog i propagandnog sadržaja.

Ključni nalazi analize
BEMS analiza pokazuje da je izveštavanje o tragediji u velikom delu medija i političkog diskursa imalo dominantno političko-bezbednosni i konfliktni okvir, dok je okvir javnog interesa i društvene odgovornosti bio u drugom planu. Tragedija je u značajnom delu medija i tokom sednica skupštinskih odbora predstavljena kao političko pitanje i pitanje odgovornosti univerziteta, a ne kao društvena tragedija koja zahteva profesionalno i etičko izveštavanje.
Analiza aktera pokazuje da su u medijima i skupštinskim raspravama dominirali političari i predstavnici državnih organa sa oko 60% ukupnog prostora, dok su predstavnici akademske zajednice bili zastupljeni oko 20%, medijski komentatori oko 15%, a studenti, kao direktno pogođena društvena grupa, svega oko 5% prostora. Ovakva struktura aktera ukazuje na visok stepen politizacije događaja i nizak pluralizam izvora.

Ton izveštavanja
BEMS analiza tona pokazuje jasnu asimetriju u predstavljanju aktera:
Političari i državni organi su dominantno predstavljeni pozitivno ili neutralno.
Akademska zajednica je predstavljena pretežno neutralno do negativno, a u pojedinim medijima izrazito negativno.
Studenti su najmanje zastupljeni akteri i kada su prisutni češće su predstavljeni negativno nego pozitivno.
Najizraženiji negativni ton prema akademskoj zajednici i studentima zabeležen je na televizijama Pink, Kurir i Tanjug, kao i tokom sednice Odbora za obrazovanje u Narodnoj skupštini. Najneutralniji i profesionalno najdistanciraniji ton zabeležen je na N1, Insajderu i delimično na Blic TV.
Ovakva raspodela tona ukazuje na postojanje neravnoteže u predstavljanju aktera, što je jedan od ključnih indikatora politizacije i propagandnog okvira u medijskom izveštavanju.
Poštovanje profesionalnih i pravnih standarda
BEMS analiza je pokazala da u značajnom delu medija i političkog govora tokom sednica skupštinskih odbora nije dosledno poštovano pravilo druge strane, odnosno pravo na odgovor aktera na koje se optužbe odnose. Takođe, u delu medijskog i političkog diskursa zabeleženo je javno pripisivanje odgovornosti i pozivanje na sankcije pre okončanja istrage, čime je narušena pretpostavka nevinosti kao jedan od osnovnih pravnih i medijskih standarda.
U analiziranom sadržaju identifikovane su formulacije koje predstavljaju etiketiranje i konfliktni diskurs, kao i formulacije kojima se direktno pripisuje odgovornost pojedincima i institucijama pre završetka istrage. Zbog toga BIRODI ocenjuje da analizirano izveštavanje i politički govor predstavljaju i primer medijskog i političkog suđenja, odnosno situacije u kojoj se kroz medije i političke institucije formira percepcija krivice i odgovornosti pre okončanja zvaničnih postupaka i bez poštovanja osnovnih pravnih standarda.
BEMS indeks
Ukupan BEMS indeks medijskog izveštavanja i političkog govora o ovom događaju iznosi 61 od 100, što prema BEMS metodologiji ukazuje na postojanje propagandnog okvira u izveštavanju i političkoj komunikaciji.
BEMS indeks po medijima i političkim akterima (sa opisom):
Stranačko obraćanje / politički akteri – 87
Veoma visok nivo političkog i optužujućeg diskursa, javno pripisivanje odgovornosti, etiketiranje i pozivi na sankcije pre završetka istrage.
Pink – Novo jutro – 83
Dominacija političkih komentara, konfliktni narativi, etiketiranje i politizacija tragedije uz nizak pluralizam izvora.
Narodna skupština – Odbor za obrazovanje – 75
Visok nivo političkog optužujućeg diskursa i javnog pripisivanja odgovornosti univerzitetu i pojedincima tokom sednice odbora.
Kurir TV – 69
Konfliktni okvir i fokus na odgovornosti i krivici, uz nizak pluralizam i dominaciju komentatorskog pristupa.
Pink – Dnevnik – 65
Političko-bezbednosni okvir izveštavanja sa dominantnim izjavama političkih aktera i institucija.
Tanjug TV – 61
Politički interpretativni okvir i fokus na institucionalnoj odgovornosti univerziteta.
Narodna skupština – Odbor za evropske integracije – 47
Mešovit političko-informativni okvir, sa manje direktnih optužbi ali i dalje politički dominantnim diskursom.
Blic TV – 36
Uglavnom informativno izveštavanje sa većim prisustvom terenskih informacija i manje političkih kvalifikacija.
Nova S – 29
Pretežno informativni okvir sa većim pluralizmom izvora i manjim prisustvom političkog diskursa.
N1 – 24
Profesionalni informativni okvir, fokus na istrazi i činjenicama, veći pluralizam i kritička distanca.
Insajder – 22
Najviši nivo profesionalne distance, fokus na činjenicama, procedurama i javnom interesu.

Zaključak
BEMS analiza pokazuje da je medijsko izveštavanje i politički govor o tragediji na Filozofskom fakultetu bio obeležen:

• visokim stepenom politizacije,
• dominacijom političkih aktera,
• niskim pluralizmom izvora,
• asimetrijom u tonu izveštavanja prema različitim akterima,
• prisustvom etiketiranja i konfliktnog diskursa,
• nedoslednim poštovanjem pravila druge strane,
• narušavanjem pretpostavke nevinosti,
• elementima medijskog i političkog suđenja.

BIRODI upozorava da izveštavanje o tragičnim događajima i rasprave u političkim institucijama moraju biti zasnovane na činjenicama, profesionalnim i pravnim standardima i poštovanju dostojanstva žrtava, a ne na političkim interpretacijama i javnom pripisivanju krivice pre okončanja istrage. Profesionalno i odgovorno informisanje javnosti i odgovorno javno obraćanje nosilaca javnih funkcija predstavljaju osnovni preduslov za očuvanje poverenja građana u medije i institucije.